ساسانى ذكر كرده همه از همين كتاب گاهنامه گرفته شده‌اند . « 1 » صورتى هم از همين مناصب و طبقات در نامهء تنسر آمده كه در يكى از گفتارهاى پيش دربارهء آن توضيحى داده شده . طبرى در وصف دوران بهرام پنجم ( بهرام‌گور ) و وزيرش مهرنرسى كه صواب رأى وجودت تدبير و نفوذش را در بين مردم ستوده ، از سه پسر مهرنرسى و مقامهايى كه در دولت بهرام‌گور داشتند ، كه يكى هيربذان هيربذ بود و ديگرى مسؤول ديوان خراج و استريوشان سالار و سومى بزرگترين فرمانده سپاه ( ارتشتاران سالار ) سخن گفته و دربارهء سومى گويد : كه مرتبهء او بالاتر از مرتبهء سپهبد و همرديف مرتبهء ارگبد ( الارجبذ ) بود ( طبرى 1 / 869 ) - ( كريستن سن 193 و 343 ) . هرچند از مراتب ششصدگانه‌اى كه در كتاب گاهنامه برحسب ترتيب آنها ذكر شده بوده و شامل همه مناصب و مشاغل رسمى دربارى و دولتى ايران در زمان ساسانيان بوده است ، جز معدودى از مناصب مهم و درجه يك و بعضى از مشاغل درجات پائين‌تر در مآخذ اسلامى انعكاس نيافته ولى اثرى را كه اين كتاب در آشنايى مسلمانان با تشكيلات ادارى و مالى ايران و حدود وظائف هر

--> ( 1 ) . كريستن سن ، ص 57 ، 260 و 397 . يكى از محققان به نام اشتاين در مقاله‌اى كه به عنوان « فصلى در احوال دولت ايران و دولت بيزانس » منتشر نمود و اين سه صورت را در آنجا بررسى كرد ، به اين نتيجه رسيد كه اين سه صورت هر سه مربوط به يك دوره نيستند و اختلافى كه در آنها به نظر مىرسد ناشى از اين است كه هريك از آنها مربوط به دوره‌اى از دوره‌هاى دولت ساسانى است . براساس اين نتيجه‌گيرى قديمترين اين صورتها آن است كه يعقوبى نقل كرده و مربوط به دوران پيش از قباد اول است كه در بعضى از مناصب و مراتب تغييراتى داد . پس از آن از لحاظ زمانى صورتى است كه مسعودى در التنبيه و الاشراف آورده كه به نظر اين محقق مربوط به دورهء يزدگرد دوم مىشود كه از سال 440 ميلادى به سلطنت رسيد و تازه‌ترين اين صورتها آن است كه مسعودى در مروج الذهب آورده كه به نظر اين محقق به عهد خسرو انوشيروان بازمىگردد . استاد كريستن سن كه اين نظريه را پذيرفته ، دربارهء جزئيات بعضى مراتب و تحولاتى كه در بعضى دوره‌هاى دولت ساسانى در اين مراتب روى داده ، به آن نظريه‌هاى مفيدى افزوده است .